هود آزمایشگاهی چیست؟ تفاوت هود شیمیایی و هود میکروبی و راهنمای انتخاب

هود آزمایشگاهی یکی از مهم‌ترین تجهیزات ایمنی در هر آزمایشگاه است. با این حال بسیاری از افراد هود شیمیایی و هود میکروبی را با هم اشتباه می‌گیرند، در حالی که این دو دستگاه با اهداف کاملاً متفاوتی طراحی شده‌اند. انتخاب نادرست می‌تواند سلامت اپراتور را به خطر بیندازد یا نمونه‌ها را آلوده کند. در این مقاله تفاوت اصلی این دو نوع هود، اجزا، کاربردها و معیارهای انتخاب را بررسی می‌کنیم.

هود شیمیایی (Chemical Fume Hood)

اصل کارکرد

هود شیمیایی با ایجاد جریان هوای مکشی از جلوی دستگاه به داخل محفظه، بخارات، گازها و ذرات خطرناک را از ناحیه تنفسی اپراتور دور می‌کند و از طریق سیستم دودکش به بیرون از ساختمان منتقل می‌کند. هدف اصلی این هود، محافظت از اپراتور و محیط آزمایشگاه است.

کاربردهای اصلی

• کار با اسیدها، بازها و حلال‌های فرار
• تهیه و رقیق‌سازی مواد شیمیایی خطرناک
• هضم نمونه با اسیدهای قوی
• واکنش‌هایی که گاز یا بخار سمی تولید می‌کنند

ویژگی‌های مهم

• سرعت جریان هوای ورودی (Face Velocity) معمولاً حدود ۰.۴ تا ۰.۵ متر بر ثانیه
• شیشه کشویی (Sash) برای محافظت فیزیکی
• جنس مقاوم در برابر خوردگی شیمیایی
• سیستم تخلیه هوا به بیرون (دودکش) یا فیلتر کربن فعال در مدل‌های بدون دودکش

هود میکروبی (Biological Safety Cabinet)

اصل کارکرد

هود میکروبی با عبور هوا از فیلتر HEPA، هوای تمیز و عاری از ذرات و میکروارگانیسم‌ها تولید می‌کند. هدف آن بسته به نوع هود، محافظت از نمونه، اپراتور یا هر دو در برابر آلودگی زیستی است.

انواع هود میکروبی

کلاس I: از اپراتور و محیط محافظت می‌کند اما از نمونه محافظت نمی‌کند.

کلاس II: رایج‌ترین نوع که همزمان از اپراتور، نمونه و محیط محافظت می‌کند. این کلاس خود شامل زیرگروه‌های A1، A2، B1 و B2 است که تفاوت اصلی آن‌ها در نسبت گردش مجدد هوا و نحوه تخلیه است.

کلاس III: کاملاً بسته با دستکش‌های متصل، برای کار با عوامل بیماری‌زای بسیار خطرناک (سطح ایمنی زیستی ۳ و ۴).

هود لامینار (Laminar Flow Cabinet)

نوعی هود که تنها از نمونه محافظت می‌کند و هوای فیلترشده را به‌صورت لایه‌ای روی نمونه می‌دمد. این هود برای کار با نمونه‌های غیرخطرناک، مانند کشت بافت گیاهی و تهیه محیط‌های کشت، مناسب است و نباید برای عوامل بیماری‌زا استفاده شود.

کاربردهای اصلی هود میکروبی

• کشت سلولی و بافتی
• کار با باکتری‌ها، ویروس‌ها و نمونه‌های بالینی
• آماده‌سازی نمونه‌های استریل در صنایع دارویی
• آزمایش‌های تشخیص مولکولی (PCR) و جلوگیری از آلودگی متقاطع

مقایسه هود شیمیایی و هود میکروبی

نکته مهم: هود میکروبی برای کار با مواد شیمیایی فرار مناسب نیست؛ زیرا فیلتر HEPA بخارات شیمیایی را جذب نمی‌کند و ممکن است این بخارات به محیط یا اپراتور برگردند. همچنین هود شیمیایی برای کشت استریل مناسب نیست.

معیارهای انتخاب هود آزمایشگاهی

1. نوع ماده مورد کار: شیمیایی یا زیستی؟ این مهم‌ترین عامل تعیین نوع هود است
2. سطح ایمنی مورد نیاز: برای عوامل بیماری‌زا، کلاس و سطح ایمنی زیستی باید مشخص شود
3. ابعاد کاری: متناسب با تجهیزات و تعداد اپراتورها
4. استانداردهای مرجع: مانند EN 14175 برای هود شیمیایی و EN 12469 برای هود میکروبی
5. سیستم تهویه ساختمان: نیاز به دودکش و امکان نصب
6. هزینه نگهداری: تعویض فیلتر HEPA، کالیبراسیون و گواهی‌سنجی دوره‌ای

نکات ایمنی و نگهداری

• هود شیمیایی را بیش از حد با وسایل شلوغ نکنید تا جریان هوا مختل نشود
• کار را حداقل ۱۵ سانتی‌متر عقب‌تر از لبه جلوی هود انجام دهید
• هود میکروبی باید حداقل سالی یک‌بار توسط متخصص گواهی‌سنجی (Certification) شود
• پیش و پس از کار، سطح داخلی هود را ضدعفونی کنید
• شیشه کشویی را تا سطح توصیه‌شده پایین نگه دارید

هود آزمایشگاهی در آریو اکسیر ماندگار

شرکت آریو اکسیر ماندگار در زمینه طراحی، تجهیز و راه‌اندازی آزمایشگاه‌ها، امکان تامین هود شیمیایی و هود میکروبی متناسب با نیاز مراکز تحقیقاتی، دانشگاهی، دارویی و صنعتی را فراهم می‌کند و با مشاوره فنی، در انتخاب نوع صحیح هود همراه شما است.

جمع‌بندی

هود شیمیایی و هود میکروبی هر دو ابزار ایمنی ضروری هستند، اما کارکردی کاملاً متفاوت دارند. اولی اپراتور را از بخارات شیمیایی و دومی نمونه و محیط را از آلودگی زیستی محافظت می‌کند. شناخت دقیق نوع کار آزمایشگاه، اولین گام برای انتخاب هود مناسب است.

برای دریافت مشاوره رایگان درباره انتخاب و تجهیز آزمایشگاه، به وب‌سایت www.arioexir.com مراجعه کنید یا با شماره ۰۹۱۲۶۳۶۰۰۱۳ تماس بگیرید.